Views
จาก คลังปัญญาไทย, สารานุกรมฟรี
มะเร็งต่อมลูกหมากเกิดในผู้ชายสูงอายุ ในประเทศไทยอายุที่พบบ่อยคือมากกว่า 60 ปี มี รายงานอุบัติการณ์ในผู้ชายอายุ 40 ถึง 60 ปีไม่มากนัก สาเหตุของมะเร็งต่อมลูกหมากที่แท้จริงยัง ไม่มีใครทราบ หลายคนเชื่อว่าฮอร์โมนเพศชายจะเป็นต้นเหตุสำคัญที่ทำให้เซลล์มะเร็งของต่อม ลูกหมากมีการเจริญเติบโตมากขึ้น เนื่องจากโรคนี้พบมากที่สุดในชาวตะวันตก เชื่อกันว่าอาหารอาจ มีส่วนให้เกิดมะเร็งต่อมลูกหมากได้ด้วยโดยเฉพาะอาหารที่มีไขมันสูง นอกจากนั้นสาเหตุของมะเร็ง ต่อมลูกหมากยังเกี่ยวข้องกับกรรมพันธุ์อีกด้วย ในประเทศไทยมะเร็งต่อมลูกหมากพบมากเป็นอันดับ ที่ 5 ของมะเร็งในเพศชาย ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักจะมาพบแพทย์ในระยะลุกลามซึ่งทำให้การรักษาไม่สามารถทำให้หายขาดได้
สารบัญ |
[แก้ไข] โรคมะเร็งต่อมลูกหมาก
โรคมะเร็งต่อมลูกหมาก (prostate cancer) เป็นโรคที่พบได้บ่อย และเป็นสาเหตุการตายอันดับสองของมะเร็งที่คร่าชีวิตของผู้ชาย รองจากมะเร็งปอด พบว่าผู้ชาย 1 คน ในทุก 10 คน จะเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก
เป็นที่น่าเสียดายว่า มะเร็งต่อมลูกหมากมักไม่ค่อยได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์ทั่วๆ ไปเนื่องจากการศึกษาในศพของผู้ชายในอายุต่างๆ กันที่เสียชีวิตด้วยสาเหตุต่างๆ กัน และไม่เคยเป็นโรคของต่อมลูกหมากเลย พบว่าไม่ต่ำกว่า 15% ของผู้ชายที่มีอายุ 50 ปี 30% ของผู้ชายอายุ 60 ปี และ 40% ของผู้ชายอายุ 70 ปี มีมะเร็งต่อมลูกหมากโดยที่มิได้คาดคิด
ต่อมลูกหมากเป็นอวัยวะส่วนหนึ่งของอวัยวะในระบบสืบพันธุ์ของเพศชาย อยู่ตรงคอกระเพาะปัสสาวะหุ้มอยู่รอบท่อปัสสาวะส่วนต้นทางด้านหน้าของท่อทวารหนัก ขนาดปกติ กว้างxยาวxหนา ราว 3x4x2 ซ.ม. น้ำหนักประมาณ 1 ออนซ์ รูปร่างคล้ายลูกแพร์กลับหัว หรือลูกเกาลัด ต่อมลูกหมากเป็นโรงงานสร้างน้ำเมือกหล่อเลี้ยงตัวอสุจิ ซึ่งถือว่ามีความสำคัญอย่างยิ่งต่อระบบสืบพันธุ์เพศชาย ต่อมลูกหมากเป็นอวัยวะในระบบสืบพันธุ์ของเพศชาย บางคนเรียกว่าเป็นต่อมเพศชาย บางคนเรียกว่าเป็นต่อมเสริม บางทีก็เรียกว่าต่อมสร้างของเหลว ผู้หญิงไม่มีต่อมลูกหมาก
[แก้ไข] สาเหตุ
- อายุ โรคมะเร็งต่อมลูกหมากพบได้น้อยมากในผู้ชายที่อายุน้อยละ 45 ปี เมื่ออายุมากขึ้นโอกาสที่จะเป็นโรคมะเร็งต่อมลูกหมากเพิ่มมากขึ้น
- ประวัติครอบครัว ผู้ที่มีประวัติบิดาหรือพี่น้องชายเป็นโรคมะเร็งต่อมลูกหมาก จะมีโอกาสเสี่ยงเป็นโรคนี้มากขึ้น
- ชนิดของเซลล์ในต่อมลูกหมาก การตรวจเนื้อเยื่อต่อมลูกหมากด้วยกล้องจุลทรรศน์ แล้วพบเซลล์ชนิดที่เรียกว่า PIN จะเพิ่มความเสี่ยงที่จะเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก
- อาหารที่มีไขมันสูง เป็นสาเหตุหนึ่งของการเกิดโรคมะเร็งต่อมลูกหมาก ส่วนผักและผลไม้ช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดโรคมะเร็งต่อมลูกหมาก
[แก้ไข] อาการ
ในระยะแรกๆ ผู้ป่วยมักจะไม่มีอาการแต่อย่างใด จนเมื่อก้อนมะเร็งโตลุกลามไปอุดท่อปัสสาวะ ซึ่งจะทำให้เกิดอาการปัสสาวะบ่อย เจ็บปวดเวลาถ่ายปัสสาวะ บางครั้งมีเลือดปนออกมากับปัสสาวะ บางรายอาจมีปัญหาการ แข็งตัวของอวัยวะเพศ
ในระยะท้ายๆ เมื่อมะเร็งกระจายลุกลามไปทั่วร่างกายแล้ว ผู้ป่วยจะมีอาการปวดกระดูก ปวดตามข้อ ปวดหลัง น้ำหนักลด อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร อาการปัสสาวะขัด ปวดเวลาปัสสาวะ ปัสสาวะถี่ขึ้น และมีเลือดปนออกมากับ ปัสสาวะ อาการดังกล่าวนี้จะเป็นมากขึ้นเรื่อยๆ
ภายในต่อมลูกหมากประกอบด้วย 3 ส่วน โซนนอก โซนเชื่อมต่อ และโซนใน ส่วนที่เป็นโซนนอก คิดเป็นสองในสามของต่อมลูกหมากทั้งหมด และเป็นตำแหน่งที่พบว่าเกิดมะเร็งได้บ่อยที่สุด ลักษณะที่เห็นเด่นชัดคือ มีเยื่อหุ้ม ซึ่งแบ่งเนื้อต่อมออกเป็นส่วนย่อยๆ 30-50 ส่วน เวลาแพทย์ตรวจต่อมลูกหมาก โดยการคลำผ่านทางทวารหนัก จะสามารถตรวจโซนนอกได้อย่างชัดเจน โซนนอกมีขนาดมากถึงร้อยละ 70 ของทั้งหมด และพบว่าเป็นตำแหน่งที่เกิดมะเร็งต่อมลูกหมากมากถึงร้อยละ 60-70
ในขณะที่โซนเชื่อมต่อ มีขนาดเพียงร้อยละ 5 ของต่อม ลักษณะเป็นกลีบเล็กๆ สองกลีบ ล้อมรอบท่อปัสสาวะ ตำแหน่งโซนเชื่อมต่อนี้ พบโรคต่อมลูกหมากโตได้บ่อยที่สุด และพบว่าเป็นมะเร็งได้ร้อยละ 25 ส่วนโซนใน คิดเป็นร้อยละ 25 ของต่อมทั้งหมด มีท่อนำเชื้ออสุจิและน้ำอสุจิมาพบกัน ก่อนที่จะมีการหลั่งน้ำอสุจิเข้าไปในท่อปัสสาวะ ตำแหน่งนี้มักไม่ค่อยพบว่าเป็นมะเร็ง แต่เกิดการอักเสบได้บ่อย
[แก้ไข] การวินิจฉัย
การตรวจต่อมลูกหมากทางทวารหนัก แพทย์จะทำการตรวจต่อมลูกหมากโดยใช้นิ้วสอดเข้าไปทางรูทวารหนัก เพื่อตรวจคลำขนาดรูปร่าง และความยืดหยุ่นของต่อมลูกหมาก มักใช้เวลาประมาณ 1-2 นาที หากเป็นมะเร็งมักคลำได้ก้อนแข็ง การคลำต่อมลูกหมากทางทวารหนักเป็นการตรวจสิ่งผิดปกติได้อย่างชัดเจน
การเจาะเลือดเพื่อหาสารบ่งชี้มะเร็ง สารบ่งชี้มะเร็งต่อมลูกหมากในเลือดที่สำคัญ คือพีเอสเอ สารชนิดนี้จะถูกผลิตออกมามากกว่าปกติในผู้ป่วยที่เป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก จีงสามารถวัดค่าได้โดยการเจาะเลือด การตรวจเลือดหาระดับของสารพีเอสเอในเลือด ในคนปกติค่าพีเอสเอจะอยู่ในระดับ 0-4 นาโนกรัมต่อมิลลิลิตร ค่านี้จะสูงมากเกิน 10 นาโนกรัมต่อมิลลิลิต ในคนที่เป็นโรคมะเร็งต่อมลูกหมาก
การตรวจอัลตราซาวน์ของต่อมลูกหมากผ่านทางทวารหนัก เป็นการตรวจโดยใช้คลื่นเสียง โดยแพทย์จะใช้เครื่องมือสอดเข้าทางทวารหนัก เพื่อตรวจหาต่อมลูกหมาก หากเป็นมะเร็งสามารถเห็นได้
การตัดชิ้นเนื้อ เมื่อแพทย์ตรวจพบก้อนเนื้อที่สงสัย แพทย์จะทำการตัดชิ้นเนื้อจากต่อมลูกหมาก เพื่อนำชิ้นเนื้อไปตรวจทางพยาธิวิทยาดูว่า เป็นมะเร็งจริงหรือไม่ ซึ่งส่วนใหญ่จะตัดชิ้นเนื้อของต่อมลูกหมาก ขณะที่ทำการตรวจต่อมลูกหมากด้วยอัลตร้าซาวด์
[แก้ไข] ระยะของโรค=
- ระยะที่ 1 - มะเร็งมีขนาดเล็ก อยู่ในต่อมลูกหมาก การตรวจทางทวารหนัก มักไม่ค่อยพบ
- ระยะที่ 2 - มะเร็งมีขนาดใหญ่ขึ้น แต่ยังอยู่ในต่อมลูกหมาก สามารถคลำพบโดยการตรวจทางทวารหนัก
- ระยะที่ 3 - มะเร็งมีขนาดใหญ่ขึ้น จนอุดกลั้นทางเดินปัสสาวะ และกระจายออกนอกต่อม สามารถคลำพบโดยการตรวจทางทวารหนัก
- ระยะที่ 4 - มะเร็งลุกลามไปสู่ต่อมน้ำเหลือง หรือลุกลามไปกระดูกและอวัยวะอื่นๆ
[แก้ไข] การรักษา
ปัจจุบันการตรวจวินิจฉัย และการรักษามะเร็งต่อมลูกหมากได้ก้าวหน้าไปมาก ผลการรักษาจะดีที่สุดถ้าพบว่าเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก ในระยะแรกๆ หรือแม้แต่มะเร็งต่อมลูกหมากในระยะท้ายๆ ก็สามารถช่วยได้
การผ่าตัด การผ่าตัดเป็นการรักษามะเร็งต่อมลูกหมากระยะแรกๆ ที่ดีที่สุด เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่อายุไม่มาก และมีสุขภาพแข็งแรง ผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากในระยะแรกๆ สามารถรักษาหายขาดได้ โดยการผ่าตัดเอาต่อมลูกหมากออกทั้งหมด แต่อย่างไรก็ตาม การผ่าตัดก็จะต้องคำนึงถึงอายุของผู้ป่วยด้วย โดยปกติแพทย์จะทำการผ่าตัดโดยวิธีนี้ ในผู้ป่วยที่มีอายุไม่เกิน 65 ปี ซึ่งจะให้ผลการรักษาที่ดีมาก ถ้าผู้ป่วยอายุมากกว่า 65 ปี แพทย์ก็จะใช้ดุลยพินิจในการเลือกวิธีรักษาให้เหมาะสมกับสภาพผู้ป่วย ผลเสียของการผ่าตัดต่อมลูกหมากคือ ผู้ป่วยกว่าร้อยละ 80 จะสูญเสียความสามารถในการแข็งตัวของอวัยวะเพศ หลังผ่าตัด และบางราย การควบคุมการปัสสาวะจะเสียไป
การฉายแสง การรักษาด้วยการฉายแสง เหมาะสำหรับผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากในบางราย เช่น ในรายผู้ป่วยสูงอายุ หรือในรายที่มีโรคแทรกซ้อน เช่น โรคหัวใจซึ่งไม่เหมาะที่จะรักษาโดยการผ่าตัด หรือด้วยฮอร์โมน
การรักษาด้วยฮอร์โมน เหมาะสำหรับมะเร็งต่อมลูกหมากที่อยู่ในระยะ 3-4 หรือมีการกระจายไปแล้วนั้น เนื่องจากต่อมลูกหมากโดยปกติเจริญเติบโตอาศัยฮอร์โมนเพศชาย เช่น testosterone มะเร็งต่อมลูกหมากก็เช่นเดียวกัน ฉะนั้นเมื่อเอาแหล่งต้นตอของฮอร์โมนเพศชายออก ก็จะช่วยทำให้ก้อนมะเร็งมีขนาดเล็กลง ไม่โตขึ้นอีก ซึ่งสามารถกระทำได้โดยการผ่าตัดเอาลูกอัณฑะออกทั้งสองข้าง หรือการใช้ยาต้านฮอร์โมนเพศชาย การรักษาด้วยฮอร์โมนนี้เหมาะสำหรับผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากระยะสุดท้าย หรือในรายที่กลับเป็นอีกหลังจากรับการรักษาด้วยการฉายแสงแล้ว
ขอขอบคุณข้อมูลจาก