Views
จาก คลังปัญญาไทย, สารานุกรมฟรี
[แก้ไข] เรือกำปั่น
เรือกำปั่น (ships) หมายถึงเรือทุกอย่างที่เดิน(ขับเคลื่อน) ด้วยเครื่องจักร หรือด้วยใบ และไม่ได้ใช้กรรเชียง แจว หรือพาย (พรบ.การเดินเรือในน่านน้ำสยาม พ.ศ. 2456 มาตรา 3)
"เรือกำปั่น" หมายความว่า เรือที่เดินด้วยเครื่องจักรกลหรือด้วยใบ และไม่ได้ใช้ กรรเชียง แจวหรือพาย
เรือกำปั่นใบอนุสาวรีย์สถานีการค้าฮอลันดา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
เรือกำปั่น หรือเรือกำปั่น ใบเป็นเรือใบเดินทะเลแบบยุโรป มีหลายแบบด้วยกัน แต่แบบที่ปรากฏหลักฐานในจิตรกรรมฝาผนังในวัดของไทยนั้น เป็นแบบเรือที่มีหัวเรือเรียวแหลม มีเสาชี้ไปข้างหน้า ท้ายเรือเป็นแบบกำปั่นหากเป็นเรือกำปั่นขนาดใหญ่จะมีเสาสามเสาใบเรือมีขนาดใหญ่แต่ไม่มีใบแบบใบเรือสำเภาจีน
ในพงศาวดารระบุว่ามีการต่อเรือกำปั่นแบบฝรั่งอย่างน้อยตั้งแต่ครั้งรัชสมัย สมเด็จพระนารายณ์มหาราช (พ.ศ. 2199 - 2231) เรือกำปั่นขนาดใหญ่ไม่สามารถแล่นผ่านสันดอนปาก แม่น้ำเจ้าพระยา เข้ามาได้แต่ลำที่มีขนาดเล็กนั้นคงจะเข้ามาได้ จึงเกิดปรากฏหลักฐานการยิงสลุตรับคารวะซึ่งกันและกันระหว่างป้อมเมืองบางกอกกับเรื่องกำปั่นฝรั่ง
ยังมีเรือกำปั่นอีกชนิดหนึ่งเรียกว่าเรือกำปั่นแปลง คือเรือที่ต่อแบบเรือกำปั่นของฝรั่งแต่ไม่เหมือนกันทีเดียว ได้มีการดัดแปลงรูปแบบไปบ้าง เช่น "หัวเรือเป็นปากปลา (ไม่มีเสาชี้) แต่ท้ายเรือเป็นแบบกำปั่น (เพ่อจะทำเครื่องหางเสือของเรือให้เป็นอย่างฝรั่งซึ่งสะดวกกว่าแบบจีน)"หรือ" บางทีก็ต่อตัวเรือทั้งลำย่างแบบ กำปั่นแต่เครื่องเสาเพลาใบใช้แบบจีน" หรือ "
สมัย รัชกาลที่3 ได้โปรดเกล้าฯ ให้ เจ้าพระยานครศรีธรรมราช (น้อย) เป็นผู้ริเริ่มต่อเรือกำปั่นแปลงสำหรับใช้เป็นเรือรบ มีรูปลักษณะ หัวเรือเป็นปากปลาท้ายเรือเป็นกำปั่น ขนาดยาว 11 วา กว้าง 9 ศอก 1 คืบ มีทั้งแจวและใบขับเคลื่อนเรือเรือแบบนี้บางทีก็เรียกว่าเรือรบอย่างนคร
ขอขอบคุณข้อมูลจาก
ภาพประกอบจากอินเทอร์เน็ต